Daha yüksek refah düzeyine ulaşılması, tüm toplumlardaki tarihsel ortak düşü temsil ediyor. Hâl böyle olunca zenginleşme için sınır tanımayan bir gayret içinde olunması da uzun süredir olağan kabul ediliyor. Kapitalizmin yaratıcı ve yıkıcı dünyasının refah artışı şeklinde ortaya çıkması beklenen sonuçları, 19. yüzyıldan bu yana girişimciler için de bir arzu nesnesini temsil ediyor. Bölüşüm sorunlarını çözmek kaydıyla, gelir düzeyinin ve refahın artması harika bir sosyo-ekonomik gelişme. Bunu anlamak için neredeyse bir ya da iki kuşak içinde büyük bir kalkınma hamlesini başarıyla hayata geçiren Singapur veya Güney Kore gibi ülkelerin hikâyesini ele almak mümkün; ya da Çin’in ve Hindistan’ın son 30 yıl içinde yakaladığı olağanüstü ekonomik gelişmeyi. Genişleyen istihdam düzeyi, artan gelir düzeyi, barınma sorununun daha da büyük mekanlarda çözülmesi, eğitim-sağlık hizmetlerinin kalitesindeki artış, on milyonları bulan yeni ve güçlü bir orta sınıfın yaratılması… Forbes Dergisi’ne göre 2021 yılında dünyada en fazla milyarder 735 kişiyle ABD’de, ardından 495 kişiyle Çin ve 169 kişiyle Hindistan geliyor.1 Her iki ülkenin de uzay yarışının bir parçası olması, ya da merkez bankalarının sahip olduğu olağanüstü rezerv seviyesi de aynı zenginleşme sürecinin teknolojik, askeri ve ekonomik sonuçları. Ekonomik büyümenin ve (sosyal) kalkınmanın iyi yönleri göz kamaştırıcı. Ancak bu madalyonun parlak yüzü. Bir de büyüme-kalkınma madalyonunun solgun yüzü var: zenginleşmenin bedeli. İfadenin 1980’lerin Yeşilçam arabesk filmlerinden fırlamış gibi bir havası olsa da, ekonomik büyüme insan ve doğa üzerinde genelde tahrip edici sonuçlar doğurabiliyor. İnsanlık doğayı tahrip etmeyen bir büyüme modeli bulamadığı için artık büyümemeyi (de-growth), yeşil büyümeyi (green growth), sürdürülebilir büyümeyi (sustainable growth) konuşuyor. Bu yazımızda zenginleşme uğruna bugüne kadar feda edilen, doğanın mahvoluşunu temsil eden, biyoçeşitlilik kaybının ne olduğunu, neden ortaya çıktığını, bunun neden olduğu sosyal ve ekonomik riskleri ve neler yapılabileceğini tartışacağız.
