ESG (Environmental, Social, Governance), sürdürülebilirlik kavramını çevresel, sosyal ve yönetişim (kurumsal yönetim) boyutları ile en kapsamlı şekilde ele alan bir kavram. Şirketlerin ve yatırım dünyasının merak ettiği konuların başında, bu kapsamlı sosyal performans ölçütünün finansal performans, varlık fiyatlaması ve risk yönetimi ile olan ilişkisi geliyor. Bunlar yazında da uzun süredir incelenen konular arasında. Bu çalışmada kısa hikâyesini ve piyasa büyüklüklerini gözden geçirerek son 20 yılın küresel trendi olan ESG’yi kısaca tartışmaya çalışacağız.
ESG’nin kısa hikâyesi
ESG, şirket (kurum, ülke, proje) faaliyetlerinin sürdürülebilirlik amaçlarına uyum derecesinin ölçülmesi gereksinimi nedeniyle ortaya çıktı. Bu önemli bir sorun… Çünkü önce 2000-2015 dönemini kapsayan BM’nin Binyıl Kalkınma Hedefleri, ardından 2015-2030 dönemini kapsayan BM’nin Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları (SKA) önemli ölçüm ve standardizasyon sorunları içeriyor. Hedefler çok gerekli. Ama kimin hangi hedefe, ne kadar ulaştığını na-
sıl ölçmek gerekli? Şirket ve yatırım dünyasının penceresinden ESG; SKA başarımının ESG derecelendirme kuruluşları tarafından geliştirilen ölçüm metrikleriyle analiz edilmesi düşüncesine dayanıyor. ESG skoru (notu) SKA ölçüm sorunlarına tam bir çözüm getiremese de, şirketlerin sürdürülebilirlik konularıyla olan ilişkisini çok daha saydam hale getirdi. ESG’nin yanıtını aradığı sorular sayesinde artık şunları bilmek mümkün hale geldi:
- Hangi şirket iklim krizi ile mücadeleyi gönülden (örneğin sera gazı salınımını gerçekten azaltarak) yapıyor, hangisi “mış gibi” yapıyor ya da fosil yakıt şirketi?
- Hangi şirketin insan hakları, kadın hakları veya çalışan hakları dosyası SKA’ya uygun?
- Hangi şirket katılımcı ve çeşitliliğe değer veren saydam bir yönetim anlayışına sahip?
Bu ve daha birçok finansal olmayan ESG konusunda, şirket faaliyetlerinin mercek altında olmasının, etkili bir paydaş disiplini çerçevesinde, şirket faaliyetlerini SKA’ya daha uygun hale getireceği düşünülüyor. Bunun da daha sürdürülebilir dünya tasarımına doğru bir adım atılmasını destekleyeceği değerlendiriliyor.